Nederlandse bloemenwinkel in hartje Piraeus sluit haar deuren

Terwijl de experts van de Trojka weer met hun neus in de boeken zitten, om te controleren of de Griekse economie nog op zijn rails staat, blijven bijna alle voorbijgangers voor de etalage van onze bloemenwinkel staan. Soms staat er een groepje mensen te lezen wat er op het grote vel bruin pakpapier staat, waarop we de sluiting van de winkel aankondigen. Vaak ontstaat er een discussie tussen verder wildvreemde voorbijgangers. ’KLIENOUME’, heeft Vassilis er met grote letters op geschreven. ‘We sluiten’, met een bedankje aan alle klanten die ons de afgelopen 14 jaar gesteund hebben.

 Maar de reden van zoveel belangstelling op de stoep voor ‘de Nederlandse bloemenwinkel in het hart van Piraeus’, is de rest van de tekst: ‘We hebben besloten niet meer alleen te werken voor de belastingdienst, het pensioen en ziekenfonds en de rekeningen.’ Deze tekst blijkt veel Grieken uit het hart gegrepen en er wordt druk over gepraat. Velen hebben hetzelfde probleem:  verminderde inkomsten ,verhoogde uitgaven. Zelfs de posten die niet gestegen zijn, zoals de premies, zijn momenteel absoluut buiten proporties, nu de inkomsten zo sterk gedaald zijn.

 “Sluit je de winkel?” Hij kijkt om het hoekje van de winkeldeur naar binnen. Vier jaar geleden heeft hij zijn kledingzaakje, dat een eindje verderop zat, opgedoekt. “Ik ben nog steeds bezig met het afhandelen”, zegt hij. Hij laat een tas vol paperassen zien. Hij komt net bij de belastingdienst vandaan waar hij bij de sluiting van zijn winkel een schuld van 5000 euro had, die inmiddels is opgelopen tot 15.000 euro. Een vergelijkbaar verhaal is het met het ziekte en pensioenfonds. Al hoewel hij beetje bij beetje probeert af te betalen, blijven de bedragen oplopen, door de boetes die er op achterstallige betalingen liggen. Hij wil verder niet in detail treden, hij krijgt er iedere keer weer hoofdpijn van. Ik prijs mezelf gelukkig dat we de knoop doorgehakt hebben, nu we nergens schulden hebben.

 De hele week ben ik bezig met het afscheid nemen van klanten en met het aanhoren van de ervaringen van voorbijgangers. De meesten van hen geloven dat de regering , die de bezuinigingsmaatregelingen heeft toegepast, de grote schuldige is van al deze ellende. Dit werd ook zichtbaar tijdens demonstraties van tien duizenden werknemers, afgelopen woensdagmiddag, die massaal ‘Dieven!’ richting het Parlementsgebouw riepen.

 Maar terwijl in het Parlementsgebouw de partijleiders op het mes gaan over het al dan niet verlagen van het minimumloon, zijn er ook enkele lichtpuntjes. Zoals het Griekse bedrijf Sunlight, dat batterijen ontwerpt en produceert. Sunlight doet een investering van 20 miljoen in recyclinginstallatie voor lood in Kommotini. Tijdens een presentatie van Sunlight zegt een woordvoerder namens het bedrijf:  “Deze investering laat ons vertrouwen in de vooruitzichten van de Griekse economie  zien. We investeren in Griekenland en exporteren over de hele wereld om  van ‘made in Greece’  een merknaam te maken.” Buiten schijnt ook de Griekse zon weer, na de catastrofale regenbuien van afgelopen vrijdag, waarbij een jonge vrouw om het leven kwam. Het is lente en 18 graden.

"Alles gaat kapot, net als jouw winkel!"

Ga je je winkel echt sluiten?”, vraagt ze, me verschrikt aankijkend vanonder haar regenhoedje. De regen valt klaterend uit de lucht en vormt een rivier op het wegdek. De goten slurpen luidruchtig. “Helaas kan ik je ook niet meer steunen”, zegt ze spijtig, terwijl het water dat van haar jas druipt een plasje op mijn winkelvloer vormt.

 “Het pensioen van mijn man is gehalveerd! Zoiets is toch nog nooit gebeurd, in geen enkel ander land? Nu willen ze beslag gaan leggen op lonen en pensioenen van degenen die hun belastingen niet kunnen betalen. Dat is toch geen democratie? Het is dictatuur! Als we dit geweten hadden, hadden wij ons huis nooit gekocht, toen mijn man met pensioen ging. Nu hebben we iedere maand moeite de hypotheek te betalen. Weet je waar we momenteel van leven? Van het pensioen van mijn moeder, die bij ons inwoont. Het IMF heeft nu ook openlijk toegegeven dat ze op het verkeerde spoor zitten met de bezuinigingspolitiek. Alles gaat kapot hier, net als jouw winkel!”

 Als Vassilis bij de groothandel, waar we al jaren planten inkopen, aankondigt dat we de winkel gaan sluiten, biedt de eigenaar wel drie maal zijn excuses aan. “Uiteindelijk gaan alle goede winkels dicht, degenen die overal schulden hebben blijven over. Wij hadden jullie veel meer moeten steunen”, zegt hij spijtig. Zelf zou hij zijn handel ook liever sluiten, maar hij heeft schulden die hij eerst zal moeten afbetalen.

 Van onze collega winkeliers  barsten er enkelen in tranen uit wanneer ze horen dat we onze bloemenwinkel sluiten. Een groot gedeelte van de middenstanders houdt zijn winkel - tegen beter weten in- open, een alsmaar groter wordende schuld opbouwend aan huur, premies en vaak ook aan handelswaar. Bij sommige winkels is de stroom of telefoon afgesloten vanwege achterstallige betaling, toch blijft de eigenaar door ploeteren, op hoop van betere tijden, en bij gebrek aan een andere keuze. Het is hun enige overlevingsstrategie. Hun hoop wordt gevoed door enkele politici, zoals Samaras, die het licht aan het einde van de tunnel al bij de jaarwisseling zag.

 Betere tijden zijn aanstaande, zegt ook topman Klaus Regling, van het Europese Stabiliteitsfonds, als Griekenland maar doorgaat met de hervormingen. Het land heeft aanzienlijke vooruitgangen geboekt, en het ergste leed is geleden. Het zal nog even duren voordat dit zichtbaar wordt voor het volk en de werkeloosheid zal gaan dalen, verklaarde hij in een interview met een grote krant. Inderdaad is de vooruitgang totaal onzichtbaar en lijkt Reglers optimisme volkomen misplaatst: op het moment van het interview komen er in de private sector nog 30.000 mensen per maand op straat te staan en is de werkeloosheid tot bijna 30% gestegen. “En wat ga je nu doen?”, vraagt iedereen die hoort dat we onze winkel gaan sluiten. Dat is nog onzeker. Maar, zoals een collega die een maand geleden zijn winkel sloot zei: “Met die onzekerheid leef ik al jaren.” En om een nieuwe deur te openen, moet je eerst de oude dichtdoen.

"Dit is mijn protest"

Geschokt kijken we naar de beelden in het nieuws van elkaar verdringende mensen, om een vrachtwagen, waaruit boeren gratis groente uitdelen. Het beeld van de drom mensen, die beide handen gretig uitstrekken naar een zak aardappels, een stronk broccoli en andere groente is haast ongelofelijk. Wat ik zie kan maar een ding betekenen: honger. Boeren en handelaren uit de regio Athene en Piraeus deelden 65 ton groente uit  in minder dan twee uur. De uitdeling vond plaats ‘op de stoep’ van het Ministerie van Landbouwontwikkeling.  Honderden inwoners van de hoofdstad kwamen naar het Vathisplein om verse groente te halen.

 Een woordvoerder van de Federatie van telers en handelaren op markten zegt dat ze met de actie de solidariteit met de mensen willen tonen in deze moeilijke tijd. Tegelijkertijd is het een positieve manier om hun onvrede te uiten, met de huidige politiek. Net als de boeren, die demonstreren met hun tractoren langs de weg, vragen zij om vermindering van de belastingen die de landbouw bezwaren. Griekenland is een agrarisch land en kan veel meer produceren dan ze nu doet. De boeren willen de export vergroten, maar om economische groei te bereiken, moeten de kosten van de productie voor lokale boeren omlaag. Een woordvoerder van de boeren stelde dat er grote verschillen in prijzen voor kunstmest, zaden en andere materialen zijn, vergeleken bij andere landen. Hij noemt bijvoorbeeld de synthetische kunstmest, die in Griekenland 35, maar in Spanje 18 euro kost. Griekenland kan zo niet concurrerend in de markt staan.

 De actie van de boeren haalt mijn stelling dat er in Griekenland vandaag niemand echt honger hoeft te lijden, dankzij de vele gaarkeukens van liefdadigheidsinstellingen, gemeentes en kerken, volledig onderuit. Volgens een recent onderzoek leeft de helft van de Grieken aan, of onder de armoedegrens. De huishoudens zijn er dan ook 40% op achteruit gegaan sinds het begin van de crisis. 57% van de mensen leent geld van familie of vrienden.

  Een oude man parkeert zijn driewielmobiel, waarop hij een enorm, handgeschreven protestbord heeft bevestigd, voor mijn winkel. ”Er staat niet veel goeds op over onze regering”, zegt hij met een glimlach. “Maar dit is mijn protest. De regering heeft besloten alle ambtenaren hetzelfde loon te geven. Die wet zou ook eens toegepast moeten worden op politieke figuren en hoge functionarissen! Ik heb niet gehoord dat zij ook maar iets ingeleverd hebben. In onze pensioenen blijven ze maar snijden en ook in de zorg. Maar weet je hoeveel duizenden euro’s het zou opleveren als er eens werd bezuinigd op lonen en pensioenen van politici? ”. Met zijn protestbord hoopt hij het volk op de been te krijgen. Zelf zal hij op 20 februari, tijdens de stakingen van werknemers, weer vooraan staan om te demonstreren tegen de huidige politiek. Hij hoopt dat iedereen zijn voorbeeld zal volgen. Het land wordt nu dood bezuinigd, denkt hij, je hoeft geen econoom te zijn om dat te begrijpen. ”Kijk maar om je heen”, besluit hij, en rijdt dan weg.

"Gemorrel aan het dak boven ons hoofd"

“Wat is het stil op straat”, zegt de oude vrouw voor mij in de bakkerswinkel. “Dat verbaast me niets”, reageert de bakkersvrouw, “De mensen zetten ‘s ochtends de radio aan en daarna willen ze hun bed niet meer uit”, vervolgt ze, een goudkleurig maisbrood in vloeipapier wikkelend. “Vooral mensen die een leven lang kromgelegen hebben om een huis aan hun kinderen na te kunnen laten moeten het ontgelden”, vindt ze,” heb je het gehoord? We krijgen weer nieuwe belastingen!”

 Het oudje vertrekt hoofdschuddend met het broodje onder de arm. Zij hoort bij de generatie voor wie de ‘prika’, de bruidsschat, heel gebruikelijk was. Dochters kregen bij hun trouwen een huis mee. Vaak was dit al generatieslang een familiebezit. Ook aan zonen werden familiebezittingen in de vorm van een bedrijf, grond of vastgoed van vader op zoon doorgegeven. Dit gebeurt nog steeds, veel Grieken kunnen pas rustig sterven als zij hun kinderen ‘goed voorzien’ hebben.

 Het bezit in onroerend goed ligt in Griekenland dan ook hoog. Al bestaat dit vaak uit een huis in een ver dorp: 80% van de Grieken is vastgoedbezitter. Nieuw is dat deze erfstukken veel Grieken een blok aan het been zijn geworden. In minder dan 3 jaar zijn Grieken 6 maal hogere belastingen gaan betalen over vastgoed, volgens cijfers van de belastingdienst. Recent onderzoek laat zien dat de helft van de bezitters hun belastingen niet kunnen betalen. Toch heeft de regering nieuwe belasting op vastgoed aangekondigd.

 Experts verwachten dat de nieuwe belasting de vastgoedmarkt verder zal verslechteren. Belastingen vliegen omhoog, het marktsentiment is negatief, mensen hebben geen idee wat zij zullen gaan betalen over hun bezittingen. Dit veroorzaakt instabiliteit. Na het vijfde jaar van negatieve groei beginnen de huizen beneden de waarde op de belastingaanslagen te vallen. Dit is vooral het geval in bepaalde wijken van Athene en in het centrum van Piraeus. Hier bedraagt de waarde van een flat van 90 m2 op de belastingaanslag 85.000 euro, terwijl de verkoopwaarde tot 45.000 euro is gezakt.

 ”Er wordt flink gemorreld aan het dak boven ons hoofd”, zegt de man die net een volkorenbrood betaald heeft, “we moeten  protesteren door de belasting niet te betalen! Dat is het enige wat effect zal hebben.  Je zult zien hoe snel er dan verandering komt in de bezuinigingspolitiek die het land uitholt.” 

Instabiliteit is er op vele fronten. De boeren staan klaar met hun tractoren om de grenzen met Bulgarije te blokkeren. Hun protesten tegen de verhoogde belastingen op brandstoffen en elektriciteit, en over inkomsten, duurt al 9 dagen. Boeren met kassen kunnen deze niet verwarmen vanwege de hoge kosten. In het onderwijs maakt men zich klaar om zich te verzetten tegen hervormingen: de regering wil 94 universiteiten en hogescholen sluiten.

 Stournaras - de minister van financien- ontving maandag een dreigbrief waarin een kogel was bijgesloten, van de groep ‘Kretenzer Opstand’,die hem waarschuwt geen beslag te leggen op huizen of bewoners uit te zetten.  Als ik thuiskom met mijn broodje voel ik me rijk.