Nazipartij floreert als zwammen op rot hout

Als zwammen op rot hout floreert de nazistische partij ‘de Gouden Dagenraad’ in het zwartst van de crisis. Volgens opiniepeilingen zou het zelfs de derde grootste partij zijn in Griekenland. Partijleden en volgelingen sloven zich vreselijk uit. Gekleed in zwarte t-shirts, waarop grote letters de partijnaam schreeuwen, struinen zij over markten, speurend naar verkopers zonder vergunning. Wanneer de vergunning niet op commando getoond kan worden slaan ze de boel kort en klein. Achteraf blijkt er soms toch een vergunning te zijn.

 In het hartje van Athene organiseert de partij een mooie actie: voedseluitdeling. Dozen met peulvruchten, rijst, fruit, aardappels, vis, en meer etenswaren staan te wachten op hongerige….Grieken, die hun indentiteitsbewijs moeten tonen om een zak etenswaren te bemachtigen.  Migranten mogen alleen watertandend toekijken. Een vrouw, die wel haar Griekse indentiteit kan laten zien, maar een ‘verdacht’ accent had, vanwege enkele ontbrekende tanden, wordt door de Gouden Dageraders weggestuurd met de boodschap bij een andere politieke partij kaviaar te gaan halen. Er is genoeg voor duizenden mensen, maar er maken slechts 500 personen gebruik van de actie. De rest van de Grieken weigert te eten uit de hand van Nazi’s.

 Een andere actie van de partij is het bloed afnemen voor de bloedbank, op zich een prachtig initiatief. Partijleiders geven het goede voorbeeld en laten een buisje bloed aftappen, onder het licht van de camera’s van een groep journalisten. “Het bloed”, verklaarde de partij, “mag alleen gebruikt worden voor Griekse patienten”. De politiek reageerde furieus. De bloedbank verklaarde wel blij te zijn met de actie, maar het bloed te gebruiken voor alle mensen die het nodig hebben zonder onderscheid te maken in ras of religie.

Tegelijkertijd circuleert er een petitie op internet, die we kunnen ondertekenen: een  groep mensen vindt dat de partij verboden moet worden omdat het geen democratische partij is. 

“Kijk, daarom hebben we de Gouden Dagenraad nodig!”, roept mijn collega winkelier bij alles wat zij als onrecht beschouwd. Dit kan varieren van een verkeerd geparkeerde auto die haar in de weg staat, tot een migrant die dezelfde handel als zij zwart verkoopt. Als ik met haar in gesprek ga, merk ik dat ze helemaal niet achter de ideeen van de partij staat. “Waarom maak je dan iedere dag propaganda voor de partij?” vraag ik haar. “Omdat er geen staat is”, zegt ze, “we kunnen bij niemand anders terecht.”

 Een noodsprong van mensen zonder hoop ,denkt mijn klant die heeft meegeluisterd. Ze worden achtervolgd door rekeningen en alsmaar oplopende belastingen. De zorg is failliet, nu moeten ze ook de medicijnen en doktersbezoek  uit eigen zak betalen. Ze zien geen lichtpuntjes meer, in dit land waar de economie nagenoeg stilligt, en wenden zich tot de ultrarechtse partij die nog iets voor hen doet.

 De Trojka onderhandelt met de regering over nieuwe bezuinigingen. Het mes gaat weer in de lonen en de pensioenen. “Kijk”, zegt mijn collega winkelier, en opent haar hand waarin wat kleingeld ligt, “dit is het enige wat ik op het moment heb.” Het belooft een moeilijke winter te worden.

Adonis:"De crisis betekent voor mij drie dingen.."

Met de eerste schoolbel wachten de boeken de kinderen op, maar de onderwijzers zijn afwezig. Er wordt gestaakt in het hele onderwijs: op basis en middelbare scholen, Hogescholen en universiteiten. Een actie tegen de bezuinigingsmaatregelen: de kortingen op lonen, het minimale budget, ontoereikend om de uitgaven van de scholen te bekostigen. Stakingen, demonstraties en onrusten gaan vaak samen. De term ‘revolutie’ valt steeds vaker. Studenten, doorgaans goed georienteerd, waren vorig jaar zeer actief in de maandenlang durende protestbijeenkomsten op het Syntagmaplein.

 “Een mini-opstand”, zegt Adonis, kersverse student, en net 18, “die begon toen we de pijn in onze eigen portemonnee begonnen te voelen. Maar toen de bijeenkomsten uitelkaar werden gedreven, bleek hoe lui we zijn: we verzonnen niets anders. En kijk nu: de helft van de mensen klaagt, maar doet niets! De andere helft is zo paniekerig dat ze het zoeken in extremen, zoals de Gouden Dagenraad Partij. (nu derde partij in Griekenland) In werkelijkheid bespoedigen we de ineenstorting van ons land. Deze crisis is vooral een waardencrisis. De corruptie rijst de pan uit, het clientelisme en de profiteurs zijn overal, wat de Trojka ook probeert. Ooit waren Grieken revolutionair. Wij zeiden: Griekenland sterft nooit! Nu zijn we afgezakt tot een kudde die naar de slacht geleid wordt.  Griekenland sterft langzaam, terwijl wij toekijken.” Adonis strijkt even door zijn krullen, vervolgt: “De crisis betekent voor mij 3 dingen: - Dat we ons lot waardig zijn. We hebben onze regeringen zelf gekozen, en vroegen om een ambtenaarsbaantje. We zeiden niets toen de buurman illegaal een huis bouwde. We lieten dit land afglijden. Toen we uiteindelijk wakker werden, sliepen we meteen weer in. –Dat we letterlijk schapen zijn. Partijschapen, van welke partij dan ook, die onze hebzucht uitbuitten, onze stemmen afkochten, en deden wat ze wilden. Daarna volgden we schaapachtig iedere ‘redder’ die oplossingen bood. (De Gouden Dagenraad die migranten zou opruimen, Papadimos uit het bankwezen, die het wel zou regelen met Europa. Of Samaras/Papandreou, die beloofden te onderhandelen over de leningen. Wij geloofden alles! In werkelijkheid deed niemand iets voor ons. –Dat de Europese Unie mislukt is. De E.U.is gebaseerd op grondwaarden als gelijkheid, samenwerking. Nu is het afgezakt tot een Megabedrijf in geldproductie, met als directie Duitsland, en onderdirecteur Frankrijk. De Noordelijke landen zijn de leidinggevenden, en de Mediterraanse doen het zware werk voor de laagste lonen, met werkweken van 6 dagen, zoals de Trojka nu eist. We worden uitgeperst, en daarna verguisd omdat we de leningen geaccepteerd hebben, waarvan niemand ons heeft gevraagd of we die hebben wilden.” 

 Adonis glimlacht. Zegt: ”Dit is mijn zure versie hoor! Wil je nu de positieve versie horen?” Hij is hoort beslist niet bij de ingeslapen groep en gelooft dat het volk haar stem moet laten horen. Het is 5 seconden voor twaalf, schrijft een journalist: grote onrusten zouden ophanden zijn. Het is niet ondenkbaar dat deze zou beginnen met Adonis, andere studenten en jongeren. Zij zijn het levendigste deel van de samenleving. Bovendien is de werkeloosheid onder jongeren schrikbarend hoog: ruim 53%. Zij hebben weinig te verliezen.

"Slecht jaar", zegt parasolman.

De tafels buigen bijna door onder de heerlijkste gerechten. Kleurrijke salades, geurende ovenschotels, vleesgerechten, kaas en spinaziebroodjes, alles is met passie bereid door Alexandros vrouw, moeder en tantes. Zo te zien zijn ze dagen bezig geweest met de voorbereidingen. Dat Alexandros, die vandaag zijn naamdag heeft, een geliefd familielid is kun je zo aflezen van het rijke buffet. Maar ook spreekt het iets van respect uit voor de genodigden: zij mogen niets tekort komen. Vrienden en familieleden komen en gaan tot in de late uurtjes, want in geval je meerdere mensen met de naam Alexandros moet feliciteren, ga je bij allen een paar uurtjes langs. Iedere gast neemt een cadeau mee, wat van zijn of haar kant weer iets van waardering uitdrukt voor de familie of vriendschapsband met de vierende persoon. De vieringen hebben vooral een sociale functie: Grieken nemen de tijd om met familie en vrienden samen te eten, te drinken en te praten. Maar nu velen moeite hebben de eindjes aan elkaar te knopen, raken mensen ook meer en meer geisoleerd.

 De lage lonen, gekorte pensioenen en verhoogde belastingen laten geen ruimte voor ‘luxe uitspattingen’ zoals feestjes. De totale consumptie is in Griekenland zelfs met 17.1% gedaald. Je zou verwachten dat de prijzen, gezien de lengte en de diepte van de recessie, mee zouden dalen.  Het tegendeel  is waar: de prijzen voor levensmiddelen stegen sinds 2008 met ongeveer 10%, een nog grotere druk leggend op de huishoudens die hun inkomen zagen krimpen. Eieren, suiker, koffie, en peulvruchten zijn het afgelopen jaar duurder geworden, lees ik in de ‘Kathimerini’. Het is haast ongelofelijk hoe onredelijk de Griekse markt functioneert, bevestigen ook enkele leden van de lansbouwdirectie van de Europese Commissie. Hoewel de prijzen van agrarische producten gedaald zijn, stegen de prijzen voor consumenten. Zo daalden de prijzen voor tarwemeel ongeveer met 15%, maar het brood werd 1.4% duurder. Eerlijkheidshalve moet ik hierbij vertellen dat er bakkers zijn die hun broodprijzen wel lieten zakken. De vooruitzichten voor de consument zijn niet rooskleurig: wereldwijd zullen de voedselprijzen stijgen. 

Samaras, de Minister President, heeft zojuist de nieuwe maatregelen aangekondigd. Grieken zullen de broeksriemen verder moeten aansnoeren: nieuwe kortingen op lonen, pensioenen, sociale uitkeringen en in de zorg. Tot 2014 zullen nog 35.000 ambtenaren op straat komen te staan. Medicijnen moeten we nu uit eigen zak betalen.

 Er is weinig optimisme te bespeuren onder de Grieken. Panagiotis bracht de hele zomer in de stad door, hij verkoopt parasols. “Dit was het slechtste jaar aller tijden”, verklaart hij, “en ik zie de toekomst niet zonnig in,” Dakis, die lesgeeft aan de universiteit van Piraeus ziet het nog zwarter : ”Het gaat nu pas echt moeilijk worden, want de spaarcenten raken op. Ik verwacht grote onrusten”, voorspelt hij. Veel Grieken zijn hier bang voor, zij denken dat er slechts die ene vonk nodig is om onrusten te doen losbarsten. Maar ook denken velen dat de situatie alleen door een revolutie kan veranderen. Aristotelos zei al een paar eeuwen voor Christus: ‘Armoede is de vader van revolutie en misdaad’.