"Even heeft democratie betekenis"

Even puft ze uit op een bankje. Haar hele hebben en houwen zit in de zwarte sporttas, die aan haar voeten staat. In de nacht, vertelt ze, neemt ze buslijn 40. Ze slaapt dan totdat het eindstation bereikt is. Dan stapt ze uit en neemt de eerstvolgende bus, hetzelfde traject weer terug. Ze slaapt dan weer tot aan het eindstation. Daarom is ze zo moe, legt ze uit. Ze komt nu iedere week bij het piepkleine, Evangelische kerkje, gelegen aan een centraal plein in de stad, een maaltijd halen. En koffie. Ze wil nu eindelijk even zitten, want ze is zo ontzettend moe. Ze heeft geen idee dat de hele wereld zich gefocust heeft op de ontwikkelingen op Cyprus. Kranten leest ze niet, druk met haar eigen overlevingstocht.

 “Eindelijk heeft iemand laten zien dat je ook ‘nee’ kunt zeggen”, zegt de student met het blauwe brilletje, op een bankje verderop. “Maar is het ook een oplossing?,” vraagt de ander, plaatsnemend op een stapel boeken.” In ieder geval is in Spanje, Portugal en vooral hier, in Griekenland bewezen dat de IMF niet de oplossing is. Maar Cyprus  heeft tenminste zelf een keuze gemaakt, voor zover je het een keuze kunt noemen. De Griekse regering heeft nooit een plan B gehad. Ze hebben zelfs nooit onderhandeld. Het enige wat onze regering doet is ja-knikken richting Trojka”, reageert het brilletje fel. “De Cypriotische regering probeert te onderhandelen, en heeft gekeken welke mogelijkheden er waren. Zelfs Chrysostomos (de  aartsbisschop van Cyprus) haalt uit naar de Griekse regering, en zegt dat zij ook eens haar poot dwars moet zetten in het hele ‘Trojka gebeuren’, en eindelijk moet gaan boren in de Egeische zee, zodat we op eigen benen kunnen staan. Dat daar olie zit weten we allang, maar onze regering is bang voor Turkije, die ook aanspraak op de oliebron maakt. Maar je ziet: er bestaat altijd een plan B.”

 Alkinoo Johannidis, zanger,  omschijft waarom Grieken met zoveel bewondering naar hun broeders op Cyprus kijken:  “Het ‘nee’ van het Cypriotische parlement is belangrijker dan velen vermoeden. Zelfs wanneer het Parlement daarna terugkeert naar de Trojka en voor hen op de knieen valt. Want al was het maar een moment, even leek het erop dat de democratie betekenis had. Een betekenis die decennialang was vergeten. Het leek alsof de vertegenwoordigers van het volk werkelijk vertegenwoordigers waren. Dit moment is vastgelegd, een precedent scheppend, hoe het verder ook zal lopen.”  

 Leden van de ‘Spitha’ beweging demonstreerden afgelopen maandag, tijdens de parade van de nationale Onafhankelijkheidsdag op het Syndagmaplein. Ze riepen leuzen om Cyprus te steunen, deelden flyers uit met anti-regerings uitspraken, zoals het verwijt ‘het land te onderwerpen aan de wens van de Duitsers.’ Enkele vrouwen, gehuld in de nationale tweekleur, verweten M.E.ers  ‘leden van de nieuwe Junta ,die ons nu regeert’, te verdedigen. Het plein werd bewaakt door 4000 leden van verschillende militaire eenheden, uit angst voor onrusten. De studenten staan op van hun bankje, nog steeds druk in discussie. De dakloze vrouw op het andere bankje is in diepe slaap.

Goed nieuws vs slecht nieuws

Ze neust rond in mijn winkel, zorgvuldig uitkiezend uit de spulletjes die ik voor een habbekrats verkoop. Ze is zo een statige, grijze dame." Kom je uit Duitsland," vraagt ze dan. Nee, ik kom uit Nederland." Nederland," mijmert ze, en haar gezicht vult zich met fijne lachrimpeltjes als ze vertelt over haar reis naar Amsterdam en Katwijk aan zee. Ik zie mooie herinneringen voorbijtrekken op haar netvlies.

 In de badplaats was ze een boekhandel binnengegaan. De boeken waren te duur geweest om ze aan te schaffen.  De lonen in Griekenland lagen in die tijd laag, maar alles was toen ook goedkoper. Ze was aan de praat geraakt met de Katwijkse boekhandelaar, toen hij hoorde dat ze uit Griekenland kwam. Hij was even in de kelder verdwenen en weer bovengekomen met een album over Hollandse schilders. Zij kreeg het cadeau en ze heeft het nog steeds.

 Het was nog in de tijd van de drachme, vertelt ze, want met de komst van de euro werd alles ineens duurder in Griekenland. In die tijd was ze werkzaam bij de Griekse nationale bank. De wisseling van de munteenheid is vreselijk uitgebuit toen, allerlei dingen werden  3,5 maal zo duur. Hierover las ze onlangs een prijsvergelijking: in 1999 lag het basisloon omgerekend op 498 euro, 1 liter benzine 0,52 euro, 1 liter stookolie 0,18 euro en een kaasbroodje 0,29 euro. In 2012 waren lag het basisloon op 480 euro en waren de prijzen respectievelijk: 1,70, 1,40 en 1,50 euro.  Maar nu het gesprek op de financiele crisis komt zegt de dame hierover beslist niet te willen praten. Want het kan wel zijn dat haar landgenoten lui en corrupt zijn, maar wat is er dan aan de hand in Ierland, Portugal en Spanje? Het zou een wat simplistische oplossing zijn om dit als oorzaak van de huidige crisis aan te dragen. De werkelijke oorzaak ligt dieper. Maar nogmaals:  ze praat hier liever niet over.

 Mijn volgende klant wil dat juist wel. Ze is furieus! Ze heeft een transportbedrijf en de zaken gaan slecht. Ze zou het bedrijf liever sluiten, maar de staat is haar een bedrag van 80.000 euro schuldig aan teruggave van BTW. Dit betekent dat zij zelf ook haar schulden niet kan afbetalen, want geld moet rollen. Maar alles verloopt volgens plan, denkt ze. De agrarische bank heeft de boeren eerst hun machines afgenomen, en toen ze niet meer konden werken, hun land. Als ze in de zomer in haar dorp aan zee komt is daar geen Griek meer te bekennen. Alle grond is opgekocht door Engelsen, Duitsers en Nederlanders die daar een zomerhuis gezet hebben. En zo zal het met het hele land gaan, denkt ze.

 Gezamenlijk  hebben 11 multinationals (Friesland Campina Hellas, Heineken Hellas, Nestle Hellas, Unilever Hellas, Bic Violex, Henkel, Philip Morris, Barilla Hellas e.a.) een ontmoeting met de regering gehad, en beloven flink te gaan investeren in Griekenland.  Goed nieuws, zegt de regering. De multinationals hebben wel een voorwaarde gesteld: het minimumloon moet verder omlaag naar 300 euro. Slecht nieuws, zegt het volk.